KIẾN TRÚC TRUYỀN THỐNG
(43)- Nhà cổ Tấn Ký tại Hội An: Mười năm tích gỗ, ba năm dựng nhà
(Ngày đăng: 29/09/2020   Lượt xem: 80)

Nhà cổ Tấn Ký tọa lạc tại số 101- Nguyễn Thái Học, TP Hội An (Quảng Nam) có những dấu ấn hết sức đặc biệt, do đó năm 1985 ngôi nhà này được xếp hạng Di tích cấp quốc gia. Theo Trung tâm Quản lý bảo tồn Di sản văn hóa Hội An, cách đây gần 300 năm, Hội An trở thành thương cảng sầm uất, giao lưu với nhiều nước trong khu vực nên ngôi nhà Tấn Ký ra đời để phục vụ cho việc giao thương. Chủ nhân đầu tiên của ngôi nhà Tấn Ký là ông Lê Tư Hiên, còn có tên gọi khác là Lê Công, mồ côi cha mẹ từ lúc 7 tuổi. Người cậu ruột họ Trương nuôi ông đến 18 tuổi thì được cậu cho đất dựng ngôi nhà gỗ đơn sơ để tự lập. Nhờ tài trí thông minh, tháo vát, buôn bán lanh lẹ, ông Hiên bỗng chốc trở thành một thương gia giàu có ở xã Minh Hương lúc bấy giờ. Từ một cậu bé côi cút trở thành doanh nhân thành đạt cao sang và ngôi nhà xứng với tầm với gia đình ông cũng bắt đầu ra đời. Chuyện kể, để làm được ngôi nhà, đúng hơn là hiệu buôn Tấn Ký mà chúng ta thấy bây giờ, ông Hiên phải tích lũy các loại gỗ mít, lim, kiền kiền trong suốt 10 năm trời, thuê các thợ mộc tài hoa làng nghề Kim Bồng đục đẽo, chạm trổ liên tục 3 năm mới dựng được nhà vào năm 1741.  

Nhà cổ Tấn Ký

Ngôi nhà được kiến trúc theo hình ống, bao gồm ba nếp nối với nhau liên thông từ đường Nguyễn Thái Học ra đường Bạch Đằng hiện nay. Nếp một: có 6 hàng cột gỗ đứng trên đá táng tròn, đường kính 30 cm, chạm hình hoa sen, tạo thành 3 gian nhà. Hai gian hai bên rộng 2m, gian giữa rộng 1,2m. Các cột hiên hình vuông bốn cạnh được lắp ghép với những thanh gỗ mặt tiền của ngôi nhà. Cửa chính ở giữa thông từ mặt trước ra sau, trên mí cửa có gắn hai “mắt cửa” hình xoáy âm dương lá đề. Nóc sát hiên kiến trúc theo kiểu “cột trốn kẻ chuyền” (các cột được trốn bằng cách mọc lên từ các thanh xà ngang), gồm 3 hàng cột cộng với hàng cột hiên. Hai gian hai bên có những bức ván đô lụa và chạm con tiện, tạo thành hai căn buồng dùng để thờ tổ tiên, chính giữa thờ phật. Ngay lối đi phía bên trái có thang lên gác, trên gác có một ô cửa hình vuông 1mx1m. Tiếp đến, hàng cột thứ 4 cách hàng cột thứ 5 là 2,5m được kiến trúc theo kiểu “chồng rường giã thủ” (các rường cột chồng lên nhau giống như bàn tay 5 ngón), chạm trổ khá công phu, đồ án trang trí “tứ quân tử” mai, lan, cúc, trúc, các giã thủ khắc chạm hình quả bí.

Giữa hàng cột thứ 5, 6 còn kết cấu “vì vỏ cua” (cong phồng lên như vỏ cua) với giá đỡ được chạm khắc hình tượng hai thanh gươm đan chéo nhau, có dải lụa bao quanh. “Vì vỏ cua” này là giải pháp mở rộng không gian nhà và trang trí đèn. Nếp hai: chạy dọc theo sân trời gồm hai tầng theo kiểu “chồng rường giã thủ” nhưng kích thước nhỏ hơn, cây cột vuông đứng trên đá táng vuông, các tai cột được khắc chạm hình con sóc, chùm nho, trái đào, trái phật thủ, con dơi. Cửa ban công, cửa gác làm theo kiểu “thượng song hạ bản” (phía trên có hàng chấn song, phía dưới được đóng kín) bằng gỗ, chạm hình tứ quý (bốn con dơi bay quanh chữ quý). Nếp ba: xoay ngang, song song với nếp một gồm 4 hàng cột tạo thành. Các cột đều ăn thông lên mái, kiến trúc theo kiểu “kèo cầu cánh ác” (là trụ trốn ở giữa không chống trực tiếp lên chỏm kèo mà bị chặn lại bởi 1 thanh đòn ngang bên trên) đơn giản, hoa văn trang trí ít hơn, đầu hồi hai tầng uốn cong, mái ngói âm dương, nền lót gạch Bát Tràng, hiên và sân lót đá xứ Thanh.

Một số tài liệu cho biết, sở dĩ ông Lê Tư Hiên dựng nhà có 2 mặt tiền, lấy tên hiệu buôn Tấn Ký nên có tên thường gọi Lê Tấn Ký bởi phía đường Nguyễn Thái Học dùng để giao lưu, tiếp khách quan hệ làm ăn, trà, rượu lúc rảnh rang với bè bạn. Đến nay vẫn chưa có ai giải thích thuyết phục ý nghĩa của hai từ “Tấn Ký” mà ông Hiên đã đặt, chỉ biết thời đó người Hoa ở Hội An thường dùng tên các tiệm buôn có kèm theo chữ “ký”. Phía đường Bạch Đằng là để vận chuyển hàng hóa lên bến, xuống thuyền vì ngày trước tại đây sông rất sâu, tàu buôn nước ngoài vào neo đậu sát bên nhà của ông. Rồi cửa sông lâu ngày bị phù sa, cát sỏi do lũ lụt bồi lấp làm cho sông cạn dần, tàu thuyền cập bến xa hơn.

Khi tuổi đã quá lục tuần, ông Hiên giao cho người con trai trưởng điều hành việc buôn bán rồi về ở hẳn tại làng Thu Bồn, H. Duy Xuyên ngày nay để vui thú điền viên và qua đời năm 1895. Không rõ người con trai trưởng mà ông Lê Tư Hiên bàn giao sự nghiệp thương gia đó là ai nhưng người thừa kế được biết về sau là ông Lê Huynh. Ông Huynh tiếp tục duy trì sự giàu có của gia đình và mất năm ông tròn 50 tuổi. Ngôi nhà Tấn Ký tiếp tục thừa kế cho ông Lê Chương, con trai ông Huynh. Ông Lê Chương làm nghề dạy học ở Hội An nhiều năm, người con trai của ông Chương là ông Lê Dũng cũng là một nhà nhà giáo ở Đà Nẵng hơn 40 năm. Khi ông bà Chương qua đời, không còn ai trông coi nhà cửa nên ông Dũng phải quay về Hội An thờ phụng ông bà. Hiện nay, ông Lê Dũng là chủ nhân của nhà cổ Tấn Ký.

                                                         Theo: cadn.com.vn
Ý kiến bạn đọc 0 bình luận
 
Gửi bình luận của bạn
(Bấm vào đây để nhận mã)
Gửi thông tin Nhập lại
 
 
 
                                

Bản quyền thuộc về:  Công ty cp Giáo dục và Đào tạo Hoàng Gia Quốc Tế
S
Ince 31-08-2010

Ban truyền thông quan hệ quốc tế - Hiệp hội làng nghề Việt Nam     

Phụ trách biên tập : Nhà báo Lê Kim Hoa       

Địa chỉ: T 16 Hàn Việt Tower- 348 Kim Ngưu, Q Hai Bà Trưng, Hà Nội

Văn phòng 1: Tầng 2 Tòa nhà 14a Khu đô thị Định Công - Quận Hoàng Mai _ Hà Nội - văn phòng Lineup

Văn phòng 2: 489 Hoàng Quốc Việt tầng 03                                             

International royal education & training.,jsc                                                

Tel: 024.73046226  Hot line; 0929805137 Viber - zalo :0929805137 

Email: irecvietnam@gmail.com   : facebook: irecvietnam,  


 

96
Đang xem:
49.341.336
Tổng truy cập: