|
Gốm Bát Tràng
Ảnh: HOÀNG LONG
Suy thoái kinh tế, làng nghề cũng suy thoái
Với mạng lưới phân bổ rộng khắp trong
cả nước bao gồm trên 40.000 cơ sở sản xuất ở gần 3.000 làng nghề,
trong đó trên 80% là các hộ cá thể, các làng nghề Việt Nam đang đóng vai
trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của mỗi địa phương. Bởi
ngoài việc tăng thêm thu nhập cho người dân, các làng nghề còn giải
quyết việc làm cho khoảng 20 triệu lao động, trong đó 30% số lao động có
việc làm thường xuyên còn lại là lao động thời vụ. Những làng nghề này
sản sinh ra các sản phẩm có bản sắc rất riêng của từng vùng, do đó, sự
phát triển của các làng nghề thời gian qua không chỉ mang lại các giá
trị về kinh tế cho người dân mà còn in đậm dấu ấn văn hóa vùng miền. Đó
là lý do khi nhắc đến lụa Vạn Phúc, the La Khê, đồng Ngũ Xã, Đại Bái,
gốm sứ Bát Tràng, Chu Đậu, mộc Đồng Kỵ… người ta biết ngay xuất xứ của
các sản phẩm đó từ đâu. Đó cũng chính là nét riêng tạo nên các thương
hiệu của các làng nghề Việt Nam.
Tuy nhiên, trong bối cảnh khủng hoảng,
suy thoái kinh tế thế giới lẫn trong nước, các làng nghề Việt Nam cũng
lâm vào tình cảnh khó khăn, thiếu vốn, thiếu nguyên liệu sản xuất, thị
trường bị thu hẹp, môi trường làng nghề bị ô nhiễm trầm trọng, nhiều DN
sản xuất phải đóng cửa, dẫn đến hàng triệu lao động mất việc. Đây là một
thực trạng chung của nền kinh tế song đối với các DN sản xuất các sản
phẩm làng nghề, họ cũng không nằm ngoài quy luật của sự suy thoái.
Theo ông Lưu Duy Dần – Chủ tịch Hiệp
hội Làng nghề Việt Nam, rất cần phải có những giải pháp để khôi phục các
DN sản xuất, kinh doanh các sản phẩm làng nghề, bởi nếu các DN làng
nghề bị thu hẹp sản xuất, đóng cửa cũng đồng nghĩa với việc hàng triệu
lao động bị mất việc làm. "Điều này không những ảnh hưởng đến các lao
động sản xuất trực tiếp mà còn ảnh hưởng dây chuyền đến nhiều lao động ở
các lĩnh vực khác, và do đó nó ảnh hưởng đến sự phát triển của cả nền
kinh tế” – ông Dần nhận định.
Bảo vệ thương hiệu để phát triển bền vững
Song, dường như những đầu tư cho lĩnh
vực sản xuất làng nghề chưa thực sự được chú trọng trong thời gian qua.
Đầu tư cho phát triển lĩnh vực này chưa xứng tầm, nếu không muốn nói là
đang bị phân biệt đối xử.
Các chính sách đầu tư cho những lĩnh
vực dịch vụ, công nghiệp đang được quá chú trọng còn đối với nông
nghiệp, nông thôn lại đang ở mức độ hời hợt. Trong khi sản xuất làng
nghề gắn với nông nghiệp, nông thôn. Nói như TS Phạm Chi Lan, hình như
chúng ta đang bỏ quên nông nghiệp, mà khi nông nghiệp phát triển không
tốt sẽ ảnh hưởng rất lớn đến khu vực kinh tế nông thôn và như vậy cũng
có nghĩa khu vực làng nghề khó có thể phát triển được. Bởi vậy, bà Lan
cho rằng, nếu đã coi nông nghiệp là bệ đỡ của nền kinh tế thì không thể
chần chừ hơn nữa, rất cần phải có những giải pháp căn cơ để nâng ngành
này lên.
Ở một khía cạnh khác, cho dù thừa nhận
những đóng góp của các DN làng nghề có ý nghĩa không nhỏ đối với nền
kinh tế, song theo Luật sư Trương Quang Cần, Trưởng Ban Tư vấn và Phản
biện chính sách xã hội Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, hiện nay, phần lớn
cá nhân và DN sản xuất kinh doanh các sản phẩm làng nghề ở nước ta chỉ
có quy mô nhỏ và rất nhỏ, khả năng định vị trên thị trường còn yếu, do
đó, ngay cả việc bảo vệ thương hiệu cho các sản phẩm họ cũng rất bấp
bênh. Bởi vậy, theo LS Cần, các DN làng nghề khi ra thương trường trước
hết phải trang bị cho mình "tấm lá chắn”, ở đây chính là việc đăng ký
bản quyền sở hữu mẫu mã với Cục Sở hữu trí tuệ để khẳng định tính pháp
lý, như vậy sẽ được bảo vệ khi DN nào đó bị vi phạm bản quyền, ăn cắp
thương hiệu. "Thời gian qua, thực trạng về việc sao chép mẫu mã, tranh
chấp bản quyền giữa các cá nhân và tổ chức, DN sản xuất kinh doanh xảy
ra nhiều và với tính chất ngày càng phức tạp, điều này ảnh hưởng rất lớn
đến thương hiệu của các DN cũng như hạn chế sự phát triển” – Luật sư
Cần nhận định. Bởi vậy, theo ông Cần, việc xây dựng và đăng ký nhãn hiệu
sản phẩm là một trong những điệu kiện có tính chất sống còn đối với các
DN kinh doanh trên mọi lĩnh vực kinh tế nói chung, đối với các DN sản
xuất và kinh doanh các sản phẩm làng nghề nói riêng.
Bên cạnh đó, theo khuyến cáo của các
chuyên gia, các DN làng nghề cũng cần đầu tư để nâng cao kiến thức về
khoa học công nghệ, đặc biệt, trong tiến trình hội nhập, việc giao dịch
trên sàn thương mại điện tử là rất quan trọng để quảng bá sản phẩm rộng
khắp trong nước và quốc tế. Với việc tham gia sàn thương mại điện tử,
các DN làng nghề sẽ có nhiều cơ hội tìm kiếm đối tác để phối hợp sản
xuất tiêu thụ sản phẩm, đẩy mạnh hơn nữa xuất khẩu ra nước ngoài giúp
các DN làng nghề phát triển bền vững.
Theo: Đại Đoàn Kết
|