Trong
khi dân làng say sưa với giấc ngủ, thì “chàng rái cá” bì bõm dưới ao
hoặc cánh đồng cói để đổ ống lươn. Mùa đông trời rét căm căm, cái quần
đùi không đủ che nửa thân người, hai hàm răng cắn chặt vào nhau, bàn tay
chai sần tím tái vì ngâm lâu trong nước, nhưng thà chịu khổ, rét mướt
còn hơn để vợ con tắt bữa.
Giới thiệu con hổ mang trâu với khách.
Đó là hình ảnh của “chàng rái cá” cách đây 27 năm về trước, còn bây giờ
anh là ông chủ của đàn rắn “đẻ” ra vàng, anh là Nguyễn Đình Khôi ở xóm
2, xã Nga Liên, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
Bát cơm chan đầy nước mắt
Làm cách nào để thoát nghèo khi trong tay không nghề nghiệp. 3 sào cói
chỉ đủ cho “4 cái tàu há mồm” ăn học trong hai tháng, 10 tháng còn lại
phải chạy vạy “buôn thúng bán mẹt” nhưng cháo vẫn không đủ ăn. Không thể
bó tay và để vợ con đói khổ, Khôi đã lập nghiệp nghề rắn bằng đi đặt
ống lươn ở các ao hồ khắp 6 xã trồng cói. Đó là câu chuyện của “chàng
rái cá” cuối thập niên 80 của thế kỷ trước.
Vượt qua cánh đồng
cói và con đường ngoằn ngoèo liên thôn, chúng tôi đến nhà anh Nguyễn
Đình Khôi ở xóm 2 xã Nga Liên (huyện Nga Sơn, Thanh Hóa). Vợ anh - chị
Lương Thị Nữ - nở nụ cười tươi rói trên môi: “Chúc mừng năm mới. Mời các
chú vào nhà, đi cả giày vào”.
- Năm nay được mùa rắn, thảo nào hai bác đón tết to là phải rồi?
- Chẳng giấu gì hai chú, tất cả công trình này đều nhờ vào rắn cả đấy.
Ngày trước đói nghèo khổ sở, tết chẳng đủ gạo ăn, nay có tiền cũng phải
sắm cái tết cho tươm tất chứ. Chị Nữ vui vẻ như cởi tấm lòng.
Nhìn dãy nhà ngói khang trang hình chữ U xây dựng khá vững chắc giữa
cánh đồng cói, ít ai biết nơi này trước đây là ao hồ sình lầy. Người dân
xã Nga Liên chỉ đến đây ban ngày, còn về đêm không ai bén bảng tới.
Phần vì sợ rắn rết, trẻ con thì sợ ma vì quá hoang vu.
Thấy
chúng tôi ngạc nhiên, anh Khôi phân trần: “Căn nhà này tôi xây gần 5 năm
rồi, tất cả từ tiền nuôi rắn. Trước đây cả vợ chồng con cái ở cái nhà
lợp bổi. Mùa nắng không có chỗ mà chui, mùa mưa ngập nước. Lúc ấy, nhà
mới có 4 cái “tàu há mồm”, sắn khoai cũng không đủ. “Lúc đó gia đình tôi
nghèo rớt mồng tơi, có thể nói nghèo nhất xã Nga Liên. Cả nhà chỉ có 1
cái giường bằng luồng, tôi nhường cho mẹ con nó còn mình nằm đất.
Ngày ấy tôi mới có hai đứa con chứ không phải 9 đứa như bây giờ. Quần
áo chúng nó mặc chung. Như một vòng luẩn quẩn, đã nghèo lại đông con, vợ
đẻ sòn sòn năm một. Làm gì để nuôi mình và vợ con khi cả nhà chỉ có ba
sào ruộng, con thì ngày một lớn dần? trong khi tiền kiếm được từ bán cói
khô không đủ mua gạo nấu cháo qua ngày. Bao đêm tôi suy nghĩ nát óc:
Nghề cơ khí thích lắm nhưng mình không có trình độ, làm cói thì bán
chẳng ai mua. Tôi bắt đầu đi bắt lươn từ sự mách bảo của người hàng xóm”
- anh Khôi chia sẻ.
Tìm những ống nứa, ống tre cũ và học hỏi
từ người đi trước, tự tay anh đan toi (ở Nga Sơn gọi nắp ống lươn là cái
toi). Gà gáy canh ba, khi dân làng say sưa với giấc ngủ, thì “chàng rái
cá” bì bõm dưới ao hoặc cánh đồng cói để đổ ống lươn. Mùa đông trời rét
căm căm, cái quần đùi không đủ che nửa thân người, hai hàm răng cắn
chặt vào nhau, bàn tay chai sần tím tái vì ngâm lâu trong nước, đôi mắt
mờ đục vì nhiều đêm thức trắng và nhiễm khói từ vỏ lốp xe đạp, cái lưng
gầy đét cúi rạp sát mặt nước để đổ ống lươn.
Sau những giờ mò
mẫm trong giá rét, anh trở về cái túp lều lợp bổi của mình. Nhiều đêm
chị Nữ - vợ anh - không ngủ yên, phần vì thương chồng vất vả, phần sợ
chồng bị rắn cắn. Bưng bát cơm sắn nhiều hơn gạo vợ để dành phần hơn cho
mình, anh rớt nước mắt. Chị Nữ đổ lươn ra khỏi ống nứa rồi đem đi chợ
Hói Đào bán lấy tiền mua “sắn ngạc hưu” về nấu cháo, anh Khôi ở nhà
trông con.
Ngày nối ngày, vợ chồng “chàng rái cá” đầu tắt mặt
tối mà cũng chỉ đủ ngày 2 bữa cơm độn sắn. Cuộc sống của gia đình anh
bắt đầu khởi sắc khi “chàng rái cá” giã từ những đêm một mình mò mẫm
dưới ao hồ, chuyển nghề buôn rắn con, nuôi rắn thịt.
 |
| Anh Khôi dùng cần bắt rắn hổ mang ra khỏi chuồng |
Rắn “đẻ” ra vàng
Anh Nguyễn Đình Khôi bây giờ không còn là “chàng rái cá” năm nào với
bát cơm sắn nhiều hơn gạo nữa, mà là ông chủ luôn tất bật với công việc
tính toán tiền nong, đếm trứng, giao hàng cho khách. Giọng anh oang
oang: “Tất cả nhà cửa, vật dụng trong nhà đều bằng tiền bán rắn. Chú
biết không, trước đây gia đình tôi nghèo lắm. Nhà có 9 đứa con, chỉ kiếm
tiền mua gạo cho chúng ăn đã bở hơi tai rồi chứ chưa nói tiền học hành.
Từ ngày nuôi được con rắn, không những thoát nghèo, cho con ăn học mà
còn mua được nhiều vật dụng đắt tiền”.
Anh Khôi chia sẻ, nếu
tính kinh tế thì trứng rắn là thu hoạch hiệu quả kinh tế cao nhất. Rắn
cái sau khi giao phối, chúng mang bầu và bắt đầu sinh sản vào tháng 4
hằng năm. Mỗi ngày một con rắn cái đẻ khoảng 20 đến 30 quả trứng, đẻ
liên tục trong 15 ngày. Trứng rắn hổ mang bành bán cho lái buôn tại nhà
là 130.000 đồng/quả, trứng hổ mang trâu bán 270.000 đồng/quả.
Một ngày thu nhập từ 20 đến 30 triệu đồng từ trứng rắn là bình thường.
Giá rắn thịt hiện nay cho lái buôn 700.000 đồng/kg đối với rắn hổ mang
bành, hổ mang trâu có giá từ 1.000.000 đồng đến 1.200.000 đồng/kg. Gia
đình tôi nuôi 600 con, chủ yếu hai loài rắn độc hổ mang bành và hổ mang
trâu, đây là loại bán chạy trên thị trường hiện nay. Năm nay tôi tiếp
tục mở thêm chuồng trại và đầu tư nuôi thêm 500 con rắn giống nữa.
Sống chung với rắn độc
Anh Nguyễn Đình Khôi cầm đèn pin dẫn chúng tôi xuống căn nhà ngang bên
trái. Hàng trăm ô vuông kết cấu theo hình “gác măng dê” chồng lên nhau
ngay ngắn, đó là những chuồng rắn hổ mang độc được nhốt một cách cẩn
thận. Anh Khôi nhẹ nhàng mở cửa một chuồng rắn và soi đèn pin vào. Một
con rắn hổ mang ngẩng cao đầu, thè lưỡi, mắt thao láo nhìn về phía
trước. Anh cho biết “loại rắn hổ mang ưa sống trong bóng tối và hang hốc
khô cằn. Đây là loài rắn độc nên phải nhốt riêng mỗi con một chuồng.
Có bao giờ anh bị rắn cắn không? - tôi hỏi. Anh Khôi chìa bàn tay có
vết sẹo chạy dài nói với tôi: “Đây là vết tích của hàm răng con xà mang.
Lần ấy, tôi dọn vệ sinh chuồng, vừa đưa xẻng vào hót phân, con xà mang
ngoắt cổ lại đớp liền vào tay. Máu chảy lều hêu, tôi nhanh chóng uống
thuốc giải độc và rửa sạch vết thương đến luôn bệnh xá. Lần đó tưởng bỏ
mạng và không bao giờ nuôi rắn nữa. Thế nhưng do yêu nghề nghiệp nên lại
mua rắn con về nuôi”.
Theo kinh nghiệm của anh Khôi, khó khăn
nhất là lúc dọn vệ sinh cho rắn và lúc lấy trứng rắn. Rắn cái khi đẻ
rất hung dữ giữ trứng. Khi lấy trứng phải dùng cái cần hình phễu lấy nhẹ
nhàng từng quả một và tránh đụng vào rốn rắn, vì đó là phần nhạy cảm dễ
làm rắn nhột. Khi bị nhột, rắn sẽ quay đầu lại đớp liền hoặc lao thẳng
vào mắt mình. Để phòng rắn cắn, khi dọn chuồng, lấy trứng, phải đeo gang
tay bảo hộ dài, dày, đeo kính và bịt kín mặt để tránh bị rắn phát hiện
ra mắt của mình và tấn công.
Từ một nông dân quanh năm vốn chỉ
nhờ cậy vào cây cói, sau 10 năm vật lộn với nghề nuôi rắn hổ mang, anh
đã trở nên giàu có. Tuy chưa nhiều tiền như những người bán vàng, hay
buôn hàng ngoại quốc, nhưng đã có của ăn của để, của dành cho các con
lúc lấy vợ gả chồng. “Khách đến nhà nói đến nuôi rắn độc trong nhà ai
cũng rùng mình, còn chúng tôi là bạn của rắn, từ rắn mà có cơm ăn áo
mặc” - anh Khôi nói chân thành.
Theo: Lao Động