Từ những giá trị văn hóa bản địa của đồng bào Ca Dong, anh Đinh Văn Kiên (32 tuổi), ở thôn Huy Em, xã Sơn Tây Thượng, đã mạnh dạn khởi nghiệp với mô hình homestay gắn du lịch trải nghiệm và ẩm thực truyền thống.

Không chỉ tạo sinh kế cho bản thân, mô hình của anh còn góp phần gìn giữ, lan tỏa bản sắc văn hóa Ca Dong đến với du khách trong và ngoài nước.

Giữ nếp nhà sàn truyền thống

Sinh ra và lớn lên ở vùng cao Sơn Tây Thượng, tuổi thơ của anh Kiên gắn liền với tiếng cồng chiêng, những bữa cơm lúa rẫy bên bếp lửa và nếp sinh hoạt cộng đồng đậm bản sắc Ca Dong.

Năm 2019, sau khi tốt nghiệp ngành thanh nhạc tại Học viện Âm nhạc Huế, thay vì ở lại đô thị tìm kiếm cơ hội việc làm, tình yêu quê hương và nỗi trăn trở trước nguy cơ mai một văn hóa truyền thống đã thôi thúc anh trở về quê lập nghiệp.

Ban đầu, anh Kiên nuôi gà thả đồi với số lượng lớn để có thu nhập trang trải cuộc sống. Đến năm 2024, anh quyết định bắt tay vào khởi nghiệp với mô hình homestay mang tên “Kiên Tây” kết hợp ẩm thực miền núi và trải nghiệm văn hóa bản địa.

Đây là quyết định không dễ dàng, bởi vốn liếng ít, kinh nghiệm làm du lịch chưa có, trong khi điều kiện hạ tầng vùng cao còn nhiều hạn chế. Nhưng với anh, “điều quý nhất là kho tàng văn hóa mình đang có, nếu biết trân trọng và làm đúng cách thì văn hóa sẽ nuôi sống mình”, Kiên bộc bạch.

"Mô hình homestay của anh Đinh Văn Kiên đang tạo nên một hướng đi mới, du lịch trải nghiệm gắn với bảo tồn văn hóa bản địa. Đó không chỉ là hành trình khởi nghiệp của một người trẻ, mà còn là khát vọng góp sức xây dựng và phát triển quê hương vùng cao”. 

Bí thư Đoàn xã Sơn Tây Thượng
 Đinh Thị Trúc

Từ suy nghĩ đó, anh Kiên mạnh dạn đầu tư xây dựng 3 nhà sàn truyền thống, chủ yếu bằng tre, nứa, lồ ô, gỗ rừng trồng, giữ đúng kiến trúc nhà sàn của người Ca Dong. Mọi chi tiết, từ cầu thang, sàn nhà đến mái lợp đều được làm thủ công, vừa gần gũi thiên nhiên, vừa tạo cảm giác mộc mạc, ấm cúng cho du khách.

Một trong những yếu tố tạo nên sức hút cho homestay của anh Kiên chính là ẩm thực truyền thống miền núi. Không chạy theo các món ăn phổ biến, anh lựa chọn phục vụ những món gắn liền với đời sống của đồng bào Ca Dong như cá niên suối, ếch rừng, dúi, dế, cơm lam, cơm lúa rẫy, thịt heo ky rừng xào sả ớt, rau dớn, lá mì giã xào thịt rừng, gà nấu măng, ốc đá...

Nguyên liệu phần lớn được người dân trong thôn cung cấp hoặc do chính gia đình anh nuôi, trồng, bảo đảm sạch, tươi ngon và an toàn. Cách chế biến cũng giữ đúng hương vị truyền thống, ít sử dụng gia vị công nghiệp, chú trọng vị ngọt tự nhiên.

“Du khách đến đây không chỉ để thưởng thức các món ăn dân dã nhưng độc đáo, mà còn để cảm nhận hương vị,  đậm chất núi rừng”, anh Kiên chia sẻ.

Khai thác giá trị văn hóa vùng cao

Homestay của anh Kiên nằm bên dòng suối Nước Min trong vắt, ngày đêm róc rách chảy; những thửa ruộng bậc thang đẹp không kém gì vùng Tây Bắc, tạo nên khung cảnh thanh bình hiếm có. Xung quanh là những cánh rừng cây xanh thẳm và những ngôi nhà sàn của người dân trong thôn vẫn được gìn giữ khá nguyên vẹn. 

Bên trong nhà sàn của mình, anh Kiên dành không gian trang trọng để treo các bộ cồng chiêng truyền thống của đồng bào Ca Dong, cùng với đó là những chiếc gùi đi núi, các sản phẩm mây, tre đan và dụng cụ sinh hoạt quen thuộc của người dân vùng cao.

Mỗi vật dụng đều có câu chuyện riêng về giá trị, cách chế tác, được anh Kiên giới thiệu cặn kẽ cho du khách, giúp họ hiểu hơn về đời sống, tập quán của cộng đồng. Với những đoàn khách có nhu cầu, anh Kiên kết nối và bố trí các nghệ nhân trong thôn đến biểu diễn cồng chiêng, hát ra ghế, hướng dẫn du khách cùng tham gia trải nghiệm.

Tiếng chiêng vang lên giữa núi rừng, bên bếp lửa nhà sàn, không chỉ là tiết mục biểu diễn mà còn là không gian văn hóa sống động, nơi người dân và du khách cùng hòa vào nhịp sinh hoạt cộng đồng. Anh Kiên còn tận dụng mạng xã hội để quảng bá mô hình homestay của mình.

Những hình ảnh nhà sàn truyền thống, cảnh đẹp núi rừng, cách làm cơm lam, mâm cơm đậm chất núi rừng hay khoảnh khắc sinh hoạt cùng du khách được anh chia sẻ đều đặn, chân thực... Nhờ đó, homestay của anh dần được biết đến rộng rãi, không chỉ thu hút du khách trong nước mà còn có nhiều du khách quốc tế đi “phượt” miền núi tìm đến để trải nghiệm văn hóa vùng cao.

Anh Bùi Văn Nghĩa, du khách ở TP. Đà Nẵng đến Sơn Tây công tác và có thời gian trải nghiệm tại homestay “Kiên Tây” chia sẻ, tôi rất ấn tượng với không gian văn hóa nơi đây. Món ăn đơn giản nhưng ngon, lạ, đậm vị núi rừng. Đặc biệt, sự thân thiện của người dân khiến tôi cảm thấy thoải mái, bình yên.

Mỗi năm, homestay của anh Kiên đón hàng nghìn lượt du khách đến tham quan, thưởng thức ẩm thực. Mô hình của anh không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế bước đầu, mà còn tạo thêm việc làm và thu nhập cho một số lao động địa phương,  thông qua việc nấu ăn, dọn dẹp và biểu diễn văn hóa.

Quan trọng hơn, mô hình đã góp phần nâng cao ý thức của bà con trong việc giữ gìn nhà sàn truyền thống, bảo tồn các giá trị văn hóa người Ca Dong.