VĂN HÓA XÃ HỘI - PHONG TỤC TẬP QUÁN
Nghi thức đoạn giao giữa người sống và người chết của người J'rai
(Ngày đăng: 17/05/2018   Lượt xem: 47)

 Khi hạt lúa vàng ươm được chất đầy góc nhà sàn và những vò rượu cần ủ lâu năm đã bốc mùi thơm phưng phức, cũng là lúc người J'rai chuẩn bị làm Pơ thi (lễ bỏ mã) nhằm đưa tiễn linh hồn của những người đã khuất về với cội nguồn, gắn kết cộng đồng người còn sống lại với nhau.

5afba13d471e3c100e000784
                             Hình ảnh buổi lễ bỏ mả tại làng Plei Ploi. Ảnh: Tiểu Mai

Đây là lễ lớn và đông vui nhất của người J'rai tại tỉnh Gia Lai. Nhà anh Rơ Châm Mhil cùng với 9 hộ khác ở làng Plei Ploi (thị trấn Ia Ly, huyện Chư Pah, Gia Lai) vừa thu hoạch mùa vụ thắng lợi nên lập tức tổ chức Pơ thi “hoành tráng” để mọi người khắp nơi đến chứng kiến.

Tìm hiểu từ anh Rơ Châm Mhil, được biết, người J'rai theo chế độ mẫu hệ, có quan niệm “sống cùng một nhà, chết chung một mồ” nên có tập tục chôn chung những người cùng họ mẹ. Vì vậy, khi chết đi, kể cả đàn ông cũng được đem về chôn cất tại nhà mồ của dòng họ phía mẹ. Người J'rai không lập bàn thờ cúng tổ tiên mà chỉ dựng cây cột gưng (cây linh thông giữa người và thần linh) để thờ Yàng. Họ quan niệm người thân của họ sau khi chết đi sẽ về với Yàng, thờ Yàng cũng coi như là đã thờ tổ tiên.

Trước khi làm lễ Pơ thi, khu đất nhà mả chỉ được đánh dấu một cách đơn sơ. Hàng ngày, thân nhân của người chết sẽ ra nuôi mộ, quét dọn và thậm chí là đốt lửa sưởi ấm trò chuyện với linh hồn người chết. Việc này, theo lý giải của anh Rơ Châm Mhil là nếu người chết nhưng chưa được làm lễ bỏ mả thì linh hồn vẫn chưa đoạn tuyệt trần gian để về plei atâu (làng ma) nên vẫn phải có thời gian nuôi mộ.

Chính vì vậy, Pơ thi là một nghi thức tang ma đặc biệt của người J'rai, ghi dấu sự đoạn giao giữa người sống với người chết. Sau khi làm lễ là giải phóng, người sống không còn ràng buộc gì với người thân đã chết. Cũng theo anh Rơ Châm Mhil, tùy thuộc vào điều kiện, hoàn cảnh của từng gia đình, từng dòng họ mà đồng bào sẽ làm lễ Pơ thi sau thời gian người chết bao nhiêu năm. Lễ bỏ mả có thể tiến hành theo quy mô nhỏ cho một người hoặc chung cho cả nhà mồ.

Thân nhân đã mất của 9 hộ cùng làm với nhà anh Mhil đợt này, người mới nhất thì ra nhà mả được 3 năm, người lâu nhất cũng đã hàng chục năm. "Người ra nhà mả này sớm nhất không ai còn nhớ nữa, chỉ biết là đã rất lâu rồi, dòng họ mình chưa làm lễ bỏ mả. Do đó, lễ bỏ mả này, 10 hộ chúng mình quyết định làm thịt 10 con bò để mọi người cùng đến uống rượu chứng kiến" - Anh Rơ Châm Mhil nói.

Lễ hội không chỉ có sự tham gia của gia đình thân nhân người chết, mà còn có sự đóng góp của cả buôn làng, người thì ghè rượu, kẻ thì bát gạo, con gà, thậm chí là liên làng, người thân, bạn bè ở khắp tỉnh. Pơ thi thường diễn ra trong 3 ngày và phải trải qua 3 bước như dựng nhà mồ, lễ bỏ mả và lễ rửa nồi (giải phóng linh hồn). Tại lễ hội, già làng sẽ phân công nhiệm vụ cho mọi người, trai tráng thì lên rừng lấy gỗ về làm nhà mả và điêu khắc tượng nhà mồ; phụ nữ thì chuẩn bị đồ ăn.

Sau khi phần nghi lễ kết thúc, mọi người cùng ăn uống linh đình, say sưa, tấu cồng chiêng, lũ làng sẽ kéo thân nhân của người chết ra cùng nhảy múa vũ điệu xoang và đặc biệt, đây cũng là dịp để các nam thanh nữ tú tìm đến với nhau. Không khí Pơ thi càng náo nhiệt khi xuất hiện những chàng trai trần truồng từ trong rừng chạy ra, thân thể phủ đầy bùn đất, trên mặt che bằng những mặt nạ hình thù khủng khiếp với những kiểu đi khác thường như những hồn ma. Theo người dân, họ như tượng trưng cho hồn người chết về vui chơi, múa xoang cùng lũ làng trước khi chia tay vĩnh viễn.

Sau Pơ thi, các linh hồn sẽ về với cội nguồn, bắt đầu vòng luân hồi mới, tách biệt giữa người sống với người chết; thân nhân người chết sẽ chấm dứt thời gian ra thăm mộ. Đây cũng là lúc những người chồng góa và vợ góa sẽ được người trong buôn đưa ra suối tắm rửa, cắt tóc thay quần áo mới và thực hiện tục nối dây. Có nghĩa là, từ đây, người chồng góa sẽ được phối hôn với chị hoặc em gái của vợ và người vợ góa thì được phối hôn với anh hoặc em trai chồng. Việc này không chỉ làm sợi dây huyết thống trong gia đình trở nên bền chặt, con cái không cảm thấy bơ vơ khi có cha mới, mẹ mới, mà còn giúp những người góa không còn cảm thấy cô đơn trong chặng cuối cuộc đời...
                                                                                                                    Theo: bienphong.com.vn

Ý kiến bạn đọc 0 bình luận
 
Gửi bình luận của bạn
(Bấm vào đây để nhận mã)
Gửi thông tin Nhập lại
 
 
 
                                

Bản quyền thuộc về:  Công ty cp Giáo dục và Đào tạo Hoàng Gia Quốc Tế

Ban truyền thông quan hệ quốc tế - Hiệp hội làng nghề Việt Nam     

Phụ trách biên tập : Nhà báo Lê Kim Hoa       

Địa chỉ: T 16 Hàn Việt Tower- 348 Kim Ngưu, Q Hai Bà Trưng, Hà Nội

Văn phòng 1: Tầng 16 -  Hàn Việt Tower 348 Kim Ngưu- Q Hai Bà Trưng -  HN       

Văn phòng 2: 489 Hoàng Quốc Việt tầng 03                                             

International royal education & training.,jsc                                                

Tel: 04.39766796   Hot line; 0929805137 Viber:0929805137 

Email: irecvietnam@gmail.com   : facebook: irecvietnam,  


 

94
Đang xem:
34.772.322
Tổng truy cập: